Номер 265, страница 194 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

✍️ 265. Прачытайце афарызмы, прысвечаныя мове. Падрыхтуйце вуснае сачыненне пра духоўную сілу роднага слова. Уключыце ў тэкст прыведзеныя выказванні ў форме цытат.

1. Абломкі крыўдных слоў сядзяць у душы, як стрэмкі (П. Панчанка). 2. Адным словам можна шмат выказаць або тым жа словам нічога не сказаць (К. Чорны). 3. Слова павінна быць, як насенне, слова павінна прарастаць, даваць усходы, рунець, красаваць (А. Вярцінскі). 4. Думкі чалавека — вы святло зор, што змоўклі рана ў вышыні (Я. Сіпакоў).

✍️ На аснове выказвання Абломкі крыўдных слоў сядзяць у душы, як стрэмкі падрыхтуйце дыскусійнае выступленне на тэму «Як трэба правільна рэагаваць на крыўдныя словы?».

Вуснае сачыненне пра духоўную сілу роднага слова

Родная мова – гэта не проста сродак зносін, гэта душа народа, яго гісторыя, культура і светапогляд. У слове ўвасоблена велізарная духоўная сіла, здольная як ствараць, так і разбураць. Яна можа быць лекамі для душы, а можа стаць і атрутай.

Вялікі паэт Анатоль Вялюгінскі казаў: «Слова павінна быць, як насенне, слова павінна прарастаць, даваць усходы, рунець, красаваць». І сапраўды, трапнае, добрае слова можа натхніць чалавека на вялікія справы, падтрымаць у цяжкую хвіліну, усяліць надзею і веру ў свае сілы. Яно, нібы зерне, кінутае ва ўрадлівую глебу, з часам дае шчодры плён у выглядзе добрых учынкаў і светлых думак.

Аднак сіла слова неадназначная. Яно можа быць і пустым, і важкім. Як слушна заўважыў Кузьма Чорны, «адным словам можна шмат выказаць або тым жа словам нічога не сказаць». Усё залежыць ад таго, хто, калі і з якім пачуццём яго прамаўляе. Шчырае слова можа адкрыць душу, а пустое – толькі стварыць шум, не пакінуўшы ніякага следу.

На жаль, слова можа быць і зброяй, якая раніць глыбей за кінжал. Пятрусь Панчанка вельмі дакладна апісаў гэты боль: «Абломкі крыўдных слоў сядзяць у душы, як стрэмкі». Гэтыя стрэмкі надоўга застаюцца ў сэрцы, выклікаючы боль і крыўду. Таму так важна думаць, перш чым гаварыць, каб не параніць блізкага чалавека неасцярожным выказваннем.

Слова – гэта адзенне для думкі. Самыя глыбокія і светлыя чалавечыя думкі шукаюць выйсця ў словах. Янка Сіпакоў паэтычна параўнаў іх са святлом далёкіх зор: «Думкі чалавека — вы святло зор, што змоўклі рана ў вышыні». Праз слова мы дзелімся гэтым унутраным святлом з іншымі, перадаем веды, досвед і пачуцці, робячы свет багацейшым.

Такім чынам, родная мова – гэта найвялікшы скарб. Яна валодае неверагоднай духоўнай сілай. Наш абавязак – берагчы яе, удасканальваць і карыстацца гэтай сілай разумна і асцярожна, каб сеяць вакол сябе толькі дабро, прыгажосць і святло.

Ответ: Вышэй прадстаўлена сачыненне на тэму духоўнай сілы роднага слова з уключэннем прапанаваных цытат.

Дыскусійнае выступленне на тэму «Як трэба правільна рэагаваць на крыўдныя словы?»

Шаноўныя сябры!

Пятрусь Панчанка аднойчы напісаў: «Абломкі крыўдных слоў сядзяць у душы, як стрэмкі». Гэтыя словы вельмі трапна апісваюць боль, які можа прычыніць неасцярожнае ці злоснае слова. Кожны з нас хоць раз у жыцці сутыкаўся з крыўдай. Але як правільна на яе рэагаваць, каб гэтыя «стрэмкі» не атручвалі нам жыццё? Сёння я хацеў бы прапанаваць некалькі стратэгій.

Перш за ўсё, варта паспрабаваць не прымаць крыўдныя словы на свой рахунак. Часта той, хто нас крыўдзіць, выказвае не аб'ектыўную ацэнку, а ўласныя праблемы, комплексы ці дрэнны настрой. Яго словы – гэта люстэрка яго душы, а не вашай.

Па-другое, важна стварыць эмацыянальную дыстанцыю. Перш чым адказаць, зрабіце паўзу, глыбока ўдыхніце. Нагадайце сабе, што толькі вы кантралюеце свае эмоцыі. Не дазваляйце чужому негатыву разбураць ваш унутраны спакой.

Па-трэцяе, замест агрэсіі ў адказ, паспрабуйце адказаць спакойна і ўпэўнена. Можна выкарыстоўваць так званыя «Я-выказванні». Напрыклад, замест «Ты мяне абражаеш!» сказаць: «Мне непрыемна і крыўдна чуць такія словы». Гэта не абвінавачванне, а канстатацыя вашых пачуццяў, з якой цяжэй спрачацца.

Па-чацвёртае, прааналізуйце сітуацыю. Калі вас пакрыўдзіў блізкі чалавек, магчыма, варта шчыра пагаварыць і высветліць прычыны. Калі ж гэта выпадковы чалавек у інтэрнэце ці на вуліцы, магчыма, лепшая рэакцыя – поўнае ігнараванне. Не варта карміць сваёй энергіяй правакатараў.

І апошняе: не заставайцеся з болем сам-насам. Пагаварыце з сябрамі, бацькамі, людзьмі, якім вы давяраеце. Часам погляд збоку дапамагае ўбачыць сітуацыю інакш і лягчэй перажыць крыўду. Расказаць пра боль – значыць, пачаць выцягваць тыя самыя «стрэмкі» з душы.

Такім чынам, мы не можам кантраляваць тое, што кажуць іншыя, але мы можам і павінны кантраляваць нашу рэакцыю. Галоўная мэта – захаваць уласную псіхалагічную раўнавагу і не дазволіць чужой злосці разбурыць наш унутраны свет. Давайце вучыцца быць мацнейшымі за крыўдныя словы.

Ответ: Вышэй прадстаўлены тэкст дыскусійнага выступлення на тэму правільнай рэакцыі на крыўдныя словы, заснаваны на прапанаваным выказванні.