Номер 248, страница 183 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

248. Прачытайце. Чым адрозніваецца дыялог у мастацкім тэксце ад дыялогу ва ўласным гутарковым маўленні? Як «прысутнасць» аўтара адбіваецца на характары дыялогу ў мастацкім творы?

Вяселле. Усе, хто як можа і ўмее, весяляцца: танцуюць, гарланяць, цалуюцца. А ён, ціхі ды працавіты чалавек, маўчыць. Гаспадар непакоіцца:

— Як ты там, браце Юрка?

— Ды вось грушу ем. Усё — вельмі добра.

І харошая ўсмешка (Я. Брыль).

* * *

Чытаю прозу Петэфi. З той самай асалодай, «на той самай струне», як перачытваў нядаўна Бёрнса.

Перапыніўся, каб пазваніць старэйшаму, даўно любімаму сабрату па пяру, які занаджужаў.

— Ну, як ты там сябе адчуваеш?

— Ды ўжо, брат, за сталом. Не пішчацца... Сяджу, уздыхаю, як конь над пустым цэбрам*...

Як жа запахла мне Беларуссю!^сн (Я. Брыль).

Адзін з дыялогаў запішыце ў радок. Пракаменціруйце, як мяняюцца пры гэтым знакі прыпынку.

248. Дыялог у мастацкім тэксце адрозніваецца ад дыялогу ва ўласна гутарковым маўленні сваёй мастацкай апрацаванасцю і функцыянальнай нагрузкай. У літаратурным творы дыялог служыць для характарыстыкі персанажаў, развіцця сюжэту, выяўлення аўтарскай пазіцыі. Ён, як правіла, больш лаканічны, выразны і змястоўны, чым спантанная, часта перарывістая і непаслядоўная гутарковая мова.

«Прысутнасць» аўтара адбіваецца на характары дыялогу праз аўтарскія рэмаркі і каментарыі. Яны апісваюць знешнасць, паводзіны, жэсты, міміку, інтанацыю персанажаў, іх унутраны стан, а таксама абстаноўку, у якой адбываецца размова. Гэта дазваляе чытачу глыбей зразумець сэнс сказанага і ўнутраны свет герояў. Напрыклад, словы аўтара «Гаспадар непакоіцца» або «І харошая ўсмешка» дадаюць дыялогу эмацыянальнасці і псіхалагічнай глыбіні.

Адзін з дыялогаў, запісаны ў радок:

«Ну, як ты там сябе адчуваеш?» — «Ды ўжо, брат, за сталом. Не пішацца... Сяджу, уздыхаю, як конь над пустым цэбрам...»

Пры такім запісе кожная рэпліка бярэцца ў двукоссе, а працяжнік, які стаіць у пачатку кожнай рэплікі пры запісе з абзаца, апускаецца. Паміж рэплікамі розных асоб ставіцца працяжнік.