Номер 168, страница 122 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

168. Прачытайце тэкст рэпартажу*. Дзякуючы чаму ствараецца эфект прысутнасці аўтара на месцы падзей?

Вынаходствы маладых наватараў

Інтэлектуальны і творчы патэнцыял беларускай моладзі не перастае здзіўляць. Уражвае той факт, што на ўдзел у трынаццатым сезоне рэспубліканскага маладзёжнага праекта «100 ідэй для Беларусі» пададзена больш за 1300 заявак. Каб пазнаёміцца з некаторымі праектамі, якія выйшлі ў фінал, давайце пагутарым з іх аўтарамі.

Пераможцам у намінацыі «Грамадства і сацыяльная сфера» стала студэнтка Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава Валерыя Мядзведзева з праектам «Таямнічыя сусветы М. Я. Нікіфароўскага» як сродак папулярызацыі айчыннай гісторыі і культуры».

— Гэта настольна-ролевая гульня заснавана на работах вядомага беларускага краязнаўца Мікалая Якаўлевіча Нікіфароўскага, — расказвае аўтар праекта.

Удзельнікі гульні, карыстаючыся картай Віцебска 1904 года, падарожнічаюць у часе і даведваюцца пра адметнасці беларускай культуры пачатку ХХ стагоддзя.

Цікавы праект пад назвай «Тэхнагід» прадставіў навучэнец аднаго з магілёўскіх ліцэяў Прохар Лусцянкоў.

— Гэты робат можа праводзіць экскурсіі ў музеях. Ён перамяшчаецца вакол стала, расказвае пра аб’ект, паказвае на яго лазернай указкай, уступае ў зносіны з гледачамі, міргае вачамі, каб прыцягнуць да сябе ўвагу, — паведамляе малады даследчык.

Аўтар праекта запэўнівае, што яго робат дазваляе зрабіць экскурсію больш цікавай і захапляльнай. А ці хацелі б вы стаць удзельнікам такой экскурсіі?

Вучань з Асіповічаў Кірыл Альховік распрацаваў канструкцыю «рагатых» вулляў і стаў пераможцам у намінацыі «Экалогія». Чым жа адметна яго вынаходства?

— На працягу многіх гадоў у пчалярстве выкарыстоўваецца традыцыйны вулей-ляжак. У мяне ўзнікла ідэя паспрабаваць змяніць гэту канструкцыю, — расказаў Кірыл. — У выніку атрымаўся вось такі «рагаты» вулей. Адразу медапрадукцыйнасць сістэмы павялічылася прыкладна на 7—10 кілаграмаў толькі з адной пчоласем’і.

У халодны час такі вулей не трэба ўцяпляць. Зверху, над апошнім корпусам, кладзецца тоўстая плёнка, якая стварае эфект тэрмаса. Яшчэ адна важная перавага «рагатага» вулея звязана з тым, што па сабекошце ён таннейшы, чым вулей-ляжак (Паводле Л. Голад).

Знайдзіце ў тэксце складаназалежныя сказы, вызначце віды даданых частак. Зрабіце пісьмовы сінтаксічны разбор складаназалежнага сказа з некалькімі даданымі часткамі.

✍️ Пракаменціруйце пастаноўку знакаў прыпынку ў сказах з простай мовай.

Уявіце, што ў вас з’явілася магчымасць пагутарыць з фіналістамі праекта «100 ідэй для Беларусі» (інфармацыя аб праектах-пераможцах змешчана на сайце https://100ideas.by). Якія пытанні вы задалі б маладым даследчыкам? Пісьмова сфармулюйце свае пытанні, выкарыстоўваючы складаназалежныя сказы.

Эфект прысутнасці аўтара на месцы падзей ствараецца дзякуючы таму, што тэкст напісаны ў жанры рэпартажу і ўключае ў сябе элементы інтэрв’ю. Аўтар звяртаецца непасрэдна да чытачоў («давайце пагутарым з іх аўтарамі»), задае пытанні як героям рэпартажу («Чым жа адметна яго вынаходства?»), так і самім чытачам («А ці хацелі б вы стаць удзельнікам такой экскурсіі?»). Акрамя таго, у тэксце шырока выкарыстоўваецца простая мова — прамыя выказванні маладых даследчыкаў, што стварае ўражанне жывой размовы.