Номер 87, страница 68 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

87. Прачытайце тэкст, устаўляючы замест пропускаў злучнікі а, але, ды (у значэнні але), аднак.

Вызначце стыль маўлення, абгрунтуйце сваю думку. Сфармулюйце асноўную думку тэксту.

Дарога была далёкая. Ішоў дзівак па дарозе, нёс у мяшку за плячыма хлеб, змарыўся. Спыніўся. Перакідае ношу з пляча на плячо і абураецца:

— Ох, каб на цябе ліха! Яшчэ гэты цяжар нясі на сабе!

... хлеб у мяшку за плячыма адгукаецца:

— Не, чалавеча, не ты мяне нясеш, ... я цябе нясу.

— Што? — абурыўся дзівак. — Я ж цябе ўсю дарогу на сабе валаку!

... хлеб з мяшка зноў падае голас:

— Памыляешся. Не ты мяне нясеш, ... я цябе нясу.

— Пабурчы ў мяне! — узлаваўся дзівак. — От зараз вазьму ... кіну з плеч. Пабачым тады, хто каго панясе.

— Кідай, — кажа хлеб, — ... потым не кайся.

— Ах, ты будзеш яшчэ агрызацца! — разгневаўся дзівак і кінуў мяшок на ўзбочыну дарогі.

Пайшоў сабе з вольнымі рукамі. Ідзе. Без цяжару лёгка ісці. Ішоў ён, ішоў, ... тут і ноч настае. Есці захацелася. Прысеў ... і думае: «Далей ісці трэба, ... падсілкавацца не шкодзіла б. А чым? Хлеба няма!»

Так і атрымалася, што хлеб спрыяў чалавеку. А чалавек? Адумаўся дзівак, пакаяўся, ... было позна (І. Грамовіч).

Спішыце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць злучнікі. Вызначце, якія сэнсавыя адносіны перадаюць злучнікі і што яны звязваюць.

Растлумачце, чаму сказы з простай мовай аформлены ў тэксце па-рознаму (пры дапамозе працяжнікаў і двукосся).

Назавіце беларускія прыказкі пра хлеб.

87. Стыль тэксту — мастацкі, з рысамі народнай казкі-прытчы. Абгрунтаванне: выкарыстанне персаніфікацыі (хлеб размаўляе), павучальны характар, просты сюжэт, дыялагічная форма выкладу.

Асноўная думка тэксту: неабходна цаніць тое, што маеш, і быць удзячным за дапамогу, бо часта тое, што здаецца цяжарам, насамрэч з'яўляецца падтрымкай і крыніцай сіл.

Сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць злучнікі:

— Не, чалавеча, не ты мяне нясеш, а я цябе нясу.

— Памыляешся. Не ты мяне нясеш, а я цябе нясу.

— Кідай, — кажа хлеб, — ды потым не кайся.

Ішоў ён, ішоў, ды тут і ноч настае.

Адумаўся дзівак, пакаяўся, але было позна.

Выкарыстаныя супраціўныя злучнікі а, але, ды (у значэнні але) звязваюць часткі складаназлучаных сказаў або аднародныя члены сказа і выражаюць адносіны супрацьпастаўлення.

Сказы з простай мовай аформлены па-рознаму ў адпаведнасці з пунктуацыйнымі правіламі. Дыялог, у якім кожная рэпліка пачынаецца з новага радка, афармляецца з дапамогай працяжніка. Простая мова, якая ўключана ў словы аўтара (напрыклад, думкі персанажа), бярэцца ў двукоссе.

Беларускія прыказкі пра хлеб:

Хлеб – усяму галава.

Без хлеба няма абеда.

Хто працуе, таму і хлеб смакуе.