Номер 204, страница 147 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

204. Прачытайце тэкст. Вызначце яго тэму і асноўную думку. Колькі падтэм у тэксце?

Зубры

Зуброў часта называюць белавежскімі. Думаеце, зубрам там надта прывольна? Не зусім. Зубр — прыхільнік светлых гаёўЛ, аднак белавежскія мясціны сталі для зуброў надзейным прытулкам.

Тэрыторыя Еўропы раней уяуляла сабой суцэльны лясны масіў, але з-за гаспадарчай дзейнасці лес паступова высякаўся. Многа лесу патрабавалася на будаўніцтва новых гарадоў, мастоў, умацаванняў — стагоддзямі не змаўкаў грукат сякеры ў еўрапейскіх лясах.CH Белавежская пушча заставалася некранутым зялёным астраўком. З часам пушча стала ўлюбёным месцам жыхарства зуброў.

Цяжка было зубру хавацца ад людзей. Так, апошні белавежскі зубр быў забіты ў 1919 годзе. Тады вучоныя забілі трывогу. У Белавежскай пушчы пабудавалі зубрагадавальнік, былі закуплены два дзясяткі зуброў.CH Пасля Вялікай Айчыннай вайны зноў прадоўжылася работа па ўзнаўленні папуляцыіЛ гэтых жывёл.

Чым цікавы зубр? Па-першае, сваімі памерамі. Вага зубра дасягае тысячы кілаграмаў, даўжыня тулава — трох метраў.СН У яго моцныя серпападобныя рогі і калматая грыва. Калі зубра не трывожыш, ён спакойны і міралюбівы, але ў гневе страшны сваёй сілай. Ён валіць сваім тоўстым ілбом дрэвы, з рыкам рые капытамі зямлю.

Зубры харчуюцца маладымі галінкамі дрэў, ахвотна ядуць кару асін, елак. Любяць жалуды, грыбы. Зімой зубры ласуюцца мохам, лішайнікамі і сухой травой.

Паводле даных афіцыйнага сайта Нацыянальнага парку «Белавежская пушча», у 2024 годзе колькасць зуброў дасягнула лічбы 462. Гэта самая вялікая папуляцыя* ўнікальных жывёлін. Ёсць вялікая надзея, што зубр, сучаснік мамантаў, стане такім жа звыклым насельнікам беларускіх лясоў, як лось і казуля (Паводле А. Наварыча).

Чаму зубры жывуць у Белавежскай пушчы, хаця любяць светлыя гаі?

Выпішыце моўныя сродкі, якія выкарыстоўвае аўтар для апісання зуброў.

З дапамогай інтэрнэт-матэрыялаў раскажыце пра памятныя манеты Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь, прысвечаныя Белавежскай пушчы.

Назавіце складаныя сказы ў тэксце. Зрабіце вусна іх сінтаксічны разбор.

204. Тэма тэксту: апісанне зуброў, гісторыя іх захавання і жыцця ў Белавежскай пушчы.

Асноўная думка: Белавежская пушча стала надзейным прытулкам для зуброў, адыграўшы ключавую ролю ў захаванні і аднаўленні іх папуляцыі, дзякуючы чаму гэтыя ўнікальныя жывёлы працягваюць жыць у беларускіх лясах.

У тэксце 5 падтэм.

1. Зубры жывуць у Белавежскай пушчы, таму што з-за гаспадарчай дзейнасці чалавека і высякання лясоў па ўсёй Еўропе яна засталася «некранутым зялёным астраўком» і стала для гэтых жывёл «надзейным прытулкам».

2. Моўныя сродкі, якія выкарыстоўвае аўтар для апісання зуброў:

Эпітэты: надзейным прытулкам, некранутым зялёным астраўком, улюбёным месцам, моцныя серпападобныя рогі, калматая грыва, спакойны і міралюбівы, страшны сваёй сілай, тоўстым ілбом, самая вялікая папуляцыя, ўнікальных жывёлін.

Параўнанні: зубр, сучаснік мамантаў; стане такім жа звыклым насельнікам беларускіх лясоў, як лось і казуля.

Метафара: Белавежская пушча заставалася некранутым зялёным астраўком.

3. Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь неаднаразова выпускаў памятныя манеты, прысвечаныя Белавежскай пушчы і яе галоўнаму сімвалу — зубру. Гэтыя манеты ўваходзяць у розныя серыі, напрыклад, «Нацыянальныя паркі і запаведнікі Беларусі». Яны вырабляюцца з розных металаў (срэбра, медна-нікелевы сплаў) і маюць калекцыйную каштоўнасць. Такія манеты дапамагаюць прыцягнуць увагу да неабходнасці захавання ўнікальнай прыроды Беларусі.

4. Складаныя сказы ў тэксце:

Тэрыторыя Еўропы раней уяўляла сабой суцэльны лясны масіў, але з-за гаспадарчай дзейнасці лес паступова высякаўся.

Калі зубра не трывожыш, ён спакойны і міралюбівы, але ў гневе страшны сваёй сілай.

Ёсць вялікая надзея, што зубр, сучаснік мамантаў, стане такім жа звыклым насельнікам беларускіх лясоў, як лось і казуля.