Номер 16, страница 16 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

16. Спішыце тэкст, раскрываючы дужкі, устаўляючы прапушчаныя літары і расстаўляючы неабходныя знакі прыпынку.

Чалавек — частка прыроды, яе дзіця і ва ўсёй дзейнасці ён св..дома або (між)волі вучыцца ў яе пераймае яе. Калі ўважліва прыгледзецца, то ў стараж..тных збудава..ях можна за..важыць штос..ці ад пр..роды. Калоны (старажытна)грэчаскіх пабудоў нага..ваюць дрэвы а скляпенні* многіх усходніх храмаў падобны да панц..ра ч..рапахі. Ёсць шмат будынкаў, якія нагадваюць кветкі. Звычайна гэта збудава..і для якіх-небудзь відовішчаў. Архітэктура нашага часу не адыходзіць ад прыроды, а, наадварот, збліжаецца з ёю. Важна што гарады перасталі разглядаць як праціпастаўленне прыродзе. У адзінстве з прыродай і будзе, хутчэй за ўсё, развівацца архітэктура.

Несумненна адно: зямля павінна застацца з..лёнай і ра..вечанай. А для гэтага неабходна, каб людзі, якія будуюць дамы і гарады, былі сябрамі прыроды, а не яе ворагамі (Паводле У. Сверкунова).

Назавіце словы, на супрацьпастаўленні якіх заснавана тэматычнае адзінства тэксту.

✍️ Як вы разумееце выраз «Людзі павінны быць сябрамі прыроды, а не яе ворагамі»? Абгрунтуйце сваё меркаванне, пацвердзіўшы яго прыкладамі з літаратуры ці жыцця.

Выраз «Людзі павінны быць сябрамі прыроды, а не яе ворагамі» я разумею як заклік да гарманічнага суіснавання чалавека і навакольнага свету. Быць сябрам прыроды азначае не проста карыстацца яе багаццямі, але і клапаціцца пра яе, берагчы лясы, рэкі і азёры, захоўваць відавую разнастайнасць, несці адказнасць за свой уплыў на наваколле. Чалавек з'яўляецца часткай прыроды, і, знішчаючы яе, ён знішчае і самога сябе.

На жаль, у гісторыі і сучасным жыцці шмат прыкладаў, калі людзі выступаюць у ролі ворагаў. Гэта і бяздумная высечка лясоў, і забруджванне вадаёмаў прамысловымі адходамі, і знішчэнне цэлых відаў жывёл. Яскравым прыкладам катастрафічных наступстваў варожага стаўлення да прыроды з'яўляецца аварыя на Чарнобыльскай АЭС, якая нанесла непапраўную шкоду зямлі і здароўю людзей на многія пакаленні наперад.

Аднак літаратура дае нам прыклады сапраўднага сяброўства з прыродай. Напрыклад, у творах беларускага пісьменніка Уладзіміра Караткевіча любоў да роднай зямлі, яе рэк і лясоў з'яўляецца неад'емнай рысай станоўчых герояў. Яны адчуваюць сваё адзінства з прыродай і гатовы абараняць яе. У жыцці прыкладамі сяброўскіх адносін можна лічыць стварэнне нацыянальных паркаў і запаведнікаў, такіх як Белавежская пушча, дзейнасць валанцёраў, якія прыбіраюць смецце ў лясах, а таксама паступовы пераход да «зялёных» тэхналогій. Такія адносіны дазваляюць захаваць прыгажосць і багацце нашай планеты для нашчадкаў.